Cukrzyca: badania kliniczne w Polsce

Czym jest cukrzyca

Cukrzyca to przewlekła choroba, w której organizm nie wytwarza wystarczającej ilości insuliny albo nie potrafi jej prawidłowo wykorzystać. Insulina to hormon, który pozwala komórkom pobierać cukier (glukozę) z krwi. Gdy jej brakuje lub działa słabiej, poziom glukozy we krwi rośnie. Z czasem może to uszkadzać naczynia krwionośne, nerki, oczy, nerwy i serce. Cukrzyca typu 2 przez długi czas może nie dawać objawów. Czasem pojawiają się wzmożone pragnienie, częste oddawanie moczu i zmęczenie.

Według pacjent.gov.pl w 2018 roku w Polsce na cukrzycę chorowało 2,9 mln dorosłych, czyli co jedenasta dorosła osoba. Cukrzyca rozwija się z wielu przyczyn, w tym genetycznych, i nie jest winą chorego.

Rodzaje cukrzycy

• Cukrzyca typu 1 to choroba autoimmunologiczna: układ odpornościowy niszczy komórki trzustki wytwarzające insulinę. Często zaczyna się w dzieciństwie lub młodości i wymaga codziennego podawania insuliny.
• Cukrzyca typu 2 to najczęstsza postać. Według WHO dotyczy ponad 95% osób z cukrzycą. Organizm słabiej reaguje na insulinę, a z czasem trzustka wytwarza jej za mało.
• Cukrzyca ciążowa pojawia się w czasie ciąży.

Rodzaj cukrzycy decyduje o tym, do których badań klinicznych można się zgłosić, bo badania zwykle dotyczą jednego typu.

Jak wygląda leczenie

W cukrzycy typu 1 podstawą jest insulina, podawana we wstrzyknięciach lub przez osobistą pompę. Coraz częściej stosuje się systemy ciągłego monitorowania glikemii. W cukrzycy typu 2 lekarz dobiera leczenie indywidualnie. Stosuje się między innymi metforminę, inhibitory SGLT2, agonistów receptora GLP-1 i inne leki doustne, a w razie potrzeby insulinę. Ważne są też edukacja, wsparcie w codziennych nawykach i regularne badania w kierunku powikłań.

Czego dotyczą badania kliniczne w cukrzycy

W badaniach klinicznych sprawdza się obecnie między innymi:

• nowe leki działające na kilka hormonów jelitowych jednocześnie,
• insuliny i leki, które można podawać rzadziej, na przykład raz w tygodniu,
• leczenie chroniące serce i nerki u osób z cukrzycą,
• w cukrzycy typu 1 leki, które mają spowolnić niszczenie komórek trzustki, oraz terapie komórkowe,
• nowe technologie, na przykład systemy automatycznie dawkujące insulinę,
• leczenie dzieci i młodzieży.

Kto może się zakwalifikować

Każde badanie ma własne kryteria. Najczęściej dotyczą one:

• typu cukrzycy i czasu jej trwania,
• wyrównania cukrzycy, ocenianego głównie na podstawie hemoglobiny glikowanej (HbA1c),
• dotychczasowego leczenia, które zwykle musi być stabilne od pewnego czasu,
• obecności powikłań lub chorób towarzyszących, na przykład choroby nerek lub serca,
• wieku oraz ogólnego stanu zdrowia.

Jak przygotować się do rozmowy z ośrodkiem

Warto przygotować:

• dokumentację z poradni diabetologicznej lub od lekarza rodzinnego,
• ostatnie wyniki HbA1c, kreatyniny, lipidogramu i badania moczu,
• dane z glukometru lub systemu ciągłego monitorowania glikemii, jeśli go używasz,
• listę przyjmowanych leków z dawkami,
• informacje o powikłaniach, na przykład wyniki badania dna oka.

Ten opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. O udziale w badaniu zawsze decyduje zespół badawczy w ośrodku.

Źródła

• pacjent.gov.pl: Cukrzyca w liczbach
• WHO: Diabetes, fact sheet

Opracowanie: Medical Concierge · aktualizacja: 29 września 2026