Rak płuca: badania kliniczne w Polsce

Czym jest rak płuca

Rak płuca to nowotwór złośliwy, który rozwija się z komórek wyściełających oskrzela i tkankę płucną. W Polsce rozpoznaje się go co roku u około 21,5 tys. osób, a z jego powodu umiera około 22 tys. osób rocznie. To najczęstsza przyczyna zgonów z powodu nowotworów w naszym kraju (dane Krajowego Rejestru Nowotworów za 2022 rok).

Lekarze wyróżniają dwa główne rodzaje raka płuca. Większość zachorowań to rak niedrobnokomórkowy (NSCLC), do którego należą między innymi gruczolakorak i rak płaskonabłonkowy. Rzadszy jest rak drobnokomórkowy (SCLC), który zwykle rośnie szybciej i wymaga innego leczenia.

Dlaczego badania molekularne są tak ważne

W raku niedrobnokomórkowym o wyborze leczenia coraz częściej decyduje nie tylko stopień zaawansowania, ale też cechy samego guza. W próbce z biopsji oznacza się zmiany w genach, takich jak EGFR, ALK, ROS1 czy KRAS, oraz poziom białka PD-L1. Od tych wyników zależy, czy pacjent może otrzymać leczenie ukierunkowane molekularnie lub immunoterapię. Zależy od nich również to, do których badań klinicznych może się zakwalifikować, bo wiele badań dotyczy wyłącznie osób z konkretną zmianą genetyczną.

Jak wygląda leczenie

Leczenie ustala zespół lekarzy na podstawie typu raka, jego zaawansowania i stanu zdrowia pacjenta. We wczesnych stadiach podstawą jest często operacja, czasem uzupełniona leczeniem przed nią lub po niej. W stadiach bardziej zaawansowanych stosuje się radioterapię, chemioterapię, immunoterapię i leki ukierunkowane molekularnie, często w połączeniach.

Czego dotyczą badania kliniczne w raku płuca

Rak płuca należy do chorób, w których prowadzi się najwięcej badań klinicznych. Obecnie sprawdza się w nich między innymi:

• nowe leki ukierunkowane na rzadsze zmiany genetyczne oraz leki dla osób, u których wcześniejsze leczenie przestało działać,
• nowe połączenia immunoterapii z chemioterapią lub innymi lekami,
• koniugaty przeciwciało-lek, czyli przeciwciała, które dostarczają lek przeciwnowotworowy bezpośrednio do komórek raka,
• leczenie okołooperacyjne, podawane przed zabiegiem i po nim,
• nowe metody leczenia raka drobnokomórkowego.

Kto może się zakwalifikować

Każde badanie ma własne kryteria. Najczęściej dotyczą one:

• rozpoznania potwierdzonego badaniem histopatologicznym i określonego typu raka,
• stopnia zaawansowania choroby,
• wyników badań molekularnych,
• dotychczasowego leczenia, na przykład liczby wcześniejszych linii terapii,
• ogólnej sprawności i wydolności narządów, ocenianej w badaniach krwi,
• chorób współistniejących. Część badań nie przyjmuje na przykład osób z nieleczonymi przerzutami do mózgu.

Jak przygotować się do rozmowy z ośrodkiem

Warto zebrać dokumentację, o którą ośrodek zwykle prosi na etapie kwalifikacji:

• wynik badania histopatologicznego,
• wyniki badań molekularnych i oznaczenia PD-L1,
• opisy ostatnich badań obrazowych (tomografia komputerowa, PET),
• przebieg dotychczasowego leczenia z datami,
• listę przyjmowanych leków i aktualne wyniki badań krwi.

Ten opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. O udziale w badaniu zawsze decyduje zespół badawczy w ośrodku.

Źródła

• Narodowy Portal Onkologiczny: rak płuca, epidemiologia
• Krajowy Rejestr Nowotworów: Nowotwory złośliwe w Polsce w 2022 roku

Opracowanie: Medical Concierge · aktualizacja: 29 września 2026