Choroba Parkinsona: badania kliniczne w Polsce

Czym jest choroba Parkinsona

Choroba Parkinsona to postępująca choroba neurodegeneracyjna mózgu. Stopniowo obumierają w niej komórki nerwowe wytwarzające dopaminę, substancję potrzebną do sprawnego wykonywania ruchów. Najbardziej znane objawy to drżenie spoczynkowe, spowolnienie ruchów, sztywność mięśni oraz problemy z chodem i równowagą. Choroba pojawia się zwykle po 50. roku życia, choć zdarza się też u osób młodszych. Przebieg jest bardzo różny u różnych osób: u jednych objawy narastają powoli przez wiele lat, u innych szybciej. Według WHO w 2019 roku na świecie żyło z nią ponad 8,5 mln osób.

Choroba Parkinsona to nie tylko objawy ruchowe. Często towarzyszą jej objawy pozaruchowe: zaburzenia snu, zaparcia, osłabienie węchu, ból, obniżony nastrój, lęk, a w późniejszym okresie także trudności z pamięcią i myśleniem. Bywa, że część z nich pojawia się na długo przed objawami ruchowymi.

Jak wygląda leczenie

Obecnie nie ma leczenia, które zatrzymałoby rozwój choroby. Leczenie prowadzi neurolog i ma na celu łagodzenie objawów. Najczęściej stosuje się lewodopę, którą organizm zamienia w dopaminę, oraz inne leki wpływające na układ dopaminowy, na przykład agonistów dopaminy. Z czasem u wielu chorych działanie leków staje się mniej równe i pojawiają się wahania sprawności oraz ruchy mimowolne. W zaawansowanej chorobie w wyspecjalizowanych ośrodkach stosuje się głęboką stymulację mózgu albo ciągłe podawanie leków za pomocą pompy. Dużą rolę odgrywają rehabilitacja, ćwiczenia chodu i równowagi oraz terapia mowy.

Czego dotyczą badania kliniczne w chorobie Parkinsona

Sprawdza się w nich między innymi:

• leki, które mają spowolnić postęp choroby, na przykład skierowane przeciwko białku alfa-synukleinie,
• leczenie osób z określonymi zmianami genetycznymi związanymi z chorobą,
• nowe postacie leków, które zapewniają bardziej wyrównane działanie w ciągu dnia,
• leczenie objawów pozaruchowych, takich jak zaburzenia snu, nastroju czy pamięci,
• nowe metody stymulacji mózgu, terapie komórkowe i genowe.

Kto może się zakwalifikować

Każde badanie ma własne kryteria. Najczęściej dotyczą one:

• etapu choroby i czasu od rozpoznania: część badań jest tylko dla osób we wczesnym okresie, jeszcze przed leczeniem lub zaraz po jego rozpoczęciu,
• nasilenia objawów, ocenianego w skalach punktowych,
• przyjmowanych leków i ich dawek, a także występowania wahań sprawności,
• wyników badań genetycznych, jeśli badanie dotyczy konkretnej zmiany w genach,
• wieku, funkcji poznawczych i chorób współistniejących.

Jak przygotować się do rozmowy z ośrodkiem

Warto przygotować:

• dokumentację od neurologa z rozpoznaniem i opisem przebiegu choroby,
• listę przyjmowanych leków z dawkami i godzinami przyjmowania,
• notatki o wahaniach sprawności w ciągu dnia, jeśli je prowadzisz,
• opisy badań obrazowych mózgu i wyniki badań genetycznych, jeśli były wykonane,
• informacje o innych chorobach i aktualne wyniki badań krwi.

Jeśli na co dzień pomaga Ci ktoś bliski, warto zabrać go na rozmowę. Często lepiej zauważa zmiany w chodzeniu, śnie czy nastroju, a w części badań jego obserwacje są zbierane w kwestionariuszach.

Ten opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. O udziale w badaniu zawsze decyduje zespół badawczy w ośrodku.

Źródła

• WHO: Parkinson disease, fact sheet
• A. Bogucki i wsp.: Leczenie zaawansowanej choroby Parkinsona, rekomendacje Polskiego Towarzystwa Choroby Parkinsona i Innych Zaburzeń Ruchowych, Polski Przegląd Neurologiczny 2022
• WSSE w Bydgoszczy: Światowy Dzień Chorych na Chorobę Parkinsona

Opracowanie: Medical Concierge · aktualizacja: 29 września 2026