Rak jajnika: badania kliniczne w Polsce

Czym jest rak jajnika

Rak jajnika to nowotwór złośliwy, który najczęściej wywodzi się z komórek nabłonka w jajnikach i wokół nich. Chorują głównie kobiety po menopauzie. W 2022 roku w Polsce zarejestrowano 3 559 zachorowań, co stanowiło 3,9% zachorowań na nowotwory złośliwe u kobiet. Z powodu raka jajnika zmarło w tym czasie 2 550 kobiet, czyli 5,8% zgonów nowotworowych kobiet (dane Krajowego Rejestru Nowotworów).

Rak jajnika długo nie daje wyraźnych objawów i może szybko rozprzestrzeniać się w jamie brzusznej. Eksperci szacują, że nawet 80% przypadków rozpoznaje się w III lub IV stopniu zaawansowania.

Znaczenie badań genetycznych

Większość zachorowań nie jest dziedziczna, ale nosicielstwo mutacji w genach BRCA1 i BRCA2 dotyczy 16-20% wszystkich przypadków raka jajnika. Wynik badania genetycznego ma znaczenie dla wyboru leczenia podtrzymującego i dla rodziny chorej. Często decyduje też o tym, do których badań klinicznych pacjentka może się zgłosić.

Jak wygląda leczenie

Podstawą jest połączenie operacji i chemioterapii. Celem operacji jest usunięcie wszystkich widocznych zmian nowotworowych. Gdy od razu nie jest to możliwe, najpierw podaje się chemioterapię, a operację wykonuje później. U młodych kobiet z bardzo wczesnym rakiem, które chcą zachować płodność, czasem możliwe jest pozostawienie macicy i jednego jajnika. Po leczeniu pierwszego rzutu w zaawansowanym raku stosuje się leczenie podtrzymujące, między innymi lekami z grupy inhibitorów PARP. U wielu chorych choroba wraca. Leczenie nawrotu może obejmować kolejną chemioterapię, leczenie celowane, a u wybranych pacjentek operację. Przy odpowiednim leczeniu wiele kobiet żyje z chorobą przez lata, z długimi okresami bez objawów.

Czego dotyczą badania kliniczne w raku jajnika

W badaniach klinicznych sprawdza się obecnie między innymi:

• koniugaty przeciwciało-lek, czyli przeciwciała dostarczające lek bezpośrednio do komórek raka,
• nowe sposoby leczenia raka opornego na chemioterapię opartą na związkach platyny,
• nowe połączenia leczenia podtrzymującego, także z immunoterapią,
• leki celowane w określone zmiany w komórkach guza,
• sposób i kolejność operacji oraz chemioterapii w chorobie zaawansowanej,
• leczenie rzadszych typów raka jajnika.

Kto może się zakwalifikować

Każde badanie ma własne kryteria. Najczęściej dotyczą one:

• typu histologicznego raka, na przykład raka surowiczego o wysokim stopniu złośliwości,
• stopnia zaawansowania i tego, czy jest to pierwsze leczenie, czy nawrót,
• wrażliwości na chemioterapię z platyną, czyli czasu od ostatniej dawki do nawrotu,
• wyników badań BRCA1/2 lub innych badań molekularnych,
• liczby wcześniejszych linii leczenia,
• ogólnej sprawności i wyników badań krwi.

Jak przygotować się do rozmowy z ośrodkiem

Warto przygotować:

• wynik badania histopatologicznego z operacji lub biopsji,
• wyniki badań genetycznych (BRCA1/2) i innych badań guza, jeśli były wykonane,
• opis operacji z informacją, czy usunięto wszystkie zmiany,
• opisy badań obrazowych i wyniki markera CA125 z datami,
• przebieg dotychczasowego leczenia z datami i nazwami leków,
• listę przyjmowanych leków.

Ten opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. O udziale w badaniu zawsze decyduje zespół badawczy w ośrodku.

Źródła

• Krajowy Rejestr Nowotworów: Nowotwory złośliwe w Polsce w 2022 roku
• Narodowy Portal Onkologiczny: rak jajnika, leczenie
• Narodowy Portal Onkologiczny: rak jajnika, etiologia

Opracowanie: Medical Concierge · aktualizacja: 29 września 2026