Astma: badania kliniczne w Polsce

Czym jest astma

Astma oskrzelowa to przewlekła choroba układu oddechowego, w której dochodzi do zapalenia błony śluzowej oskrzeli. Oskrzela stają się nadwrażliwe i łatwo się zwężają. Typowe objawy to suchy kaszel, duszność, świszczący oddech i uczucie ucisku w klatce piersiowej. Objawy mogą się nasilać po kontakcie z alergenami, przy infekcjach, wysiłku, zmianie temperatury czy w zanieczyszczonym powietrzu.

Według danych przytaczanych przez pacjent.gov.pl w Polsce z astmą zmaga się ponad 4 mln osób, a nawet 70% chorych może nie wiedzieć o swojej chorobie. W danych NFZ za 2022 rok astmę rozpoznano u ponad 1,3 mln dorosłych. Szacuje się, że 5 do 10% chorych ma astmę ciężką.

Czym jest astma ciężka

O astmie ciężkiej mówi się, gdy do jej kontrolowania potrzebne są najwyższe dawki leków wziewnych i leki dodatkowe albo gdy choroba pozostaje niekontrolowana mimo takiego leczenia. Osoby z astmą ciężką częściej mają zaostrzenia, które wymagają doustnych steroidów lub leczenia w szpitalu. Wiele badań klinicznych dotyczy właśnie tej grupy. Przy kwalifikacji znaczenie mają często wyniki badań krwi, na przykład liczba eozynofilów, a także stężenie przeciwciał IgE.

Jak wygląda leczenie

Rozpoznanie opiera się na objawach i spirometrii z próbą rozkurczową. Podstawą leczenia są glikokortykosteroidy wziewne, czyli leki podawane z inhalatora, które zmniejszają zapalenie w oskrzelach. W razie potrzeby dołącza się leki rozszerzające oskrzela o długim działaniu. W astmie ciężkiej lekarz może zalecić leki biologiczne, dobierane do rodzaju zapalenia. Ważne jest też unikanie czynników wywołujących objawy i prawidłowa technika inhalacji. Celem leczenia jest dobra kontrola astmy, czyli życie bez częstych objawów, nocnych przebudzeń i zaostrzeń. Leczenie wymaga regularnych wizyt kontrolnych, bo dawki leków dostosowuje się do przebiegu choroby.

Czego dotyczą badania kliniczne w astmie

W badaniach klinicznych sprawdza się obecnie między innymi:

• nowe leki biologiczne dla osób z astmą ciężką, w tym takie, które można podawać rzadziej,
• leczenie astmy, w której nie dominuje zapalenie eozynofilowe,
• nowe leki wziewne i połączenia leków w jednym inhalatorze,
• sposoby zmniejszenia lub odstawienia doustnych steroidów,
• leczenie dzieci i młodzieży.

Kto może się zakwalifikować

Każde badanie ma własne kryteria. Najczęściej dotyczą one:

• rozpoznania astmy potwierdzonego spirometrią lub innymi testami czynności płuc,
• nasilenia choroby i liczby zaostrzeń w ostatnim roku,
• aktualnego leczenia, na przykład stosowania średnich lub wysokich dawek steroidów wziewnych,
• wyników badań krwi, na przykład liczby eozynofilów,
• wieku oraz palenia tytoniu: wiele badań nie przyjmuje osób palących lub palących w przeszłości przez wiele lat,
• chorób współistniejących.

Jak przygotować się do rozmowy z ośrodkiem

Warto przygotować:

• wyniki spirometrii, najlepiej kilku kolejnych,
• wyniki badań krwi, w tym morfologię z rozmazem i ewentualnie IgE,
• wypisy ze szpitala i informacje o zaostrzeniach oraz kuracjach doustnymi steroidami,
• listę stosowanych inhalatorów i innych leków z dawkami,
• wyniki testów alergicznych, jeśli były wykonane.

Ten opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. O udziale w badaniu zawsze decyduje zespół badawczy w ośrodku.

Źródła

• pacjent.gov.pl: Alergia i astma, nie lekceważ objawów
• NFZ: Wytyczne konsultantów krajowych dotyczące astmy w opiece koordynowanej (2024)

Opracowanie: Medical Concierge · aktualizacja: 29 września 2026