Niewydolność serca: badania kliniczne w Polsce

Czym jest niewydolność serca

Niewydolność serca to przewlekła choroba, w której serce nie pompuje krwi tak sprawnie, jak potrzebuje organizm. Najczęstsze objawy to duszność, szczególnie przy wysiłku lub w pozycji leżącej, obrzęki nóg, szybkie męczenie się i spadek tolerancji wysiłku. Choroba jest zwykle skutkiem innych schorzeń, takich jak choroba wieńcowa, przebyty zawał, nadciśnienie tętnicze, wady zastawek czy choroby mięśnia sercowego.

To częsta choroba. Według raportu Asocjacji Niewydolności Serca Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego w 2019 roku w Polsce było około 1,02 mln osób z rozpoznaniem niewydolności serca. Choroba dotyka zwłaszcza osoby starsze.

Frakcja wyrzutowa, czyli co oznaczają skróty HFrEF i HFpEF

Ważnym parametrem jest frakcja wyrzutowa lewej komory, oceniana najczęściej w badaniu echokardiograficznym (echo serca). Pokazuje, jaka część krwi zostaje wypompowana z komory przy każdym skurczu. Na tej podstawie wyróżnia się między innymi:

• niewydolność serca z obniżoną frakcją wyrzutową (HFrEF), gdy serce kurczy się słabiej,
• niewydolność serca z zachowaną frakcją wyrzutową (HFpEF), gdy serce kurczy się prawidłowo, ale jest sztywne i źle się napełnia,
• postać pośrednią, z łagodnie obniżoną frakcją wyrzutową.

Wiele badań klinicznych dotyczy tylko jednej z tych postaci, dlatego wynik echa serca ma duże znaczenie przy kwalifikacji.

Jak wygląda leczenie

Leczenie dobiera kardiolog w zależności od postaci choroby, jej przyczyny i chorób współistniejących. Stosuje się kilka grup leków, między innymi leki hamujące układ renina-angiotensyna-aldosteron, beta-adrenolityki, antagonistów receptora mineralokortykoidowego, inhibitory SGLT2 oraz leki moczopędne zmniejszające obrzęki. U części chorych wszczepia się urządzenia, takie jak kardiowerter-defibrylator lub stymulator resynchronizujący. Ważne są też leczenie przyczyny, rehabilitacja i regularna kontrola.

Czego dotyczą badania kliniczne w niewydolności serca

W badaniach klinicznych sprawdza się obecnie między innymi:

• nowe leki dla osób z zachowaną frakcją wyrzutową, dla których wciąż jest mniej sprawdzonych opcji,
• leki działające na nowe mechanizmy, na przykład na metabolizm i pracę mięśnia sercowego,
• leczenie niewydolności serca u osób z otyłością, cukrzycą lub chorobą nerek,
• leczenie rzadszych przyczyn, na przykład amyloidozy serca,
• nowe urządzenia i metody zdalnego monitorowania chorych,
• sposoby zmniejszenia liczby hospitalizacji z powodu zaostrzeń.

Kto może się zakwalifikować

Każde badanie ma własne kryteria. Najczęściej dotyczą one:

• postaci choroby i wartości frakcji wyrzutowej w echu serca,
• nasilenia objawów, ocenianego w skali opisującej tolerancję wysiłku,
• wyników badań krwi, na przykład stężenia peptydów natriuretycznych (NT-proBNP) i czynności nerek,
• niedawnej hospitalizacji z powodu zaostrzenia, co jest warunkiem w części badań,
• stosowanego leczenia, które zwykle musi być stabilne od pewnego czasu,
• chorób współistniejących i wszczepionych urządzeń.

Jak przygotować się do rozmowy z ośrodkiem

Warto przygotować:

• opis ostatniego badania echokardiograficznego,
• karty informacyjne z pobytów w szpitalu,
• aktualne wyniki badań krwi, w tym NT-proBNP i kreatyniny, jeśli były wykonane,
• zapis EKG i informacje o wszczepionych urządzeniach,
• listę przyjmowanych leków z dawkami.

Ten opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. O udziale w badaniu zawsze decyduje zespół badawczy w ośrodku.

Źródła

• Asocjacja Niewydolności Serca PTK: Niewydolność serca w Polsce 2014-2021, raport 2023
• Asocjacja Niewydolności Serca PTK: informacje dla pacjentów

Opracowanie: Medical Concierge · aktualizacja: 29 września 2026