Choroba Leśniowskiego-Crohna: badania kliniczne w Polsce

Czym jest choroba Leśniowskiego-Crohna

Choroba Leśniowskiego-Crohna to przewlekła choroba zapalna, która razem z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego należy do nieswoistych chorób zapalnych jelit. Może zająć każdy odcinek przewodu pokarmowego, od jamy ustnej aż do odbytu. Najczęściej dotyczy końcowego odcinka jelita cienkiego i jelita grubego. Zapalenie obejmuje całą grubość ściany jelita i występuje odcinkami, a między zmienionymi fragmentami jelito może być zdrowe.

Typowe objawy to przewlekła biegunka, bóle brzucha, spadek masy ciała, zmęczenie i gorączka. Z czasem mogą pojawić się powikłania, takie jak zwężenia jelita, przetoki i ropnie, także w okolicy odbytu. Choroba występuje najczęściej u młodych ludzi, a szczyt zachorowań przypada między 16. a 30. rokiem życia. Polskie wytyczne podkreślają, że brakuje dokładnych danych o liczbie chorych w naszym kraju, ale liczba ta systematycznie rośnie.

Jak ocenia się chorobę

Podstawowym badaniem jest kolonoskopia z oceną końcowego odcinka jelita krętego i pobraniem wycinków. Do oceny jelita cienkiego, zwężeń i przetok służy najczęściej rezonans magnetyczny jelit (enterografia MR). Aktywność choroby ocenia się w skalach punktowych, a pomocniczo w badaniach krwi i w oznaczeniu kalprotektyny w kale. Wyniki tych badań są zwykle potrzebne przy kwalifikacji do badania klinicznego.

Jak wygląda leczenie

Leczenie ustala gastroenterolog. Zależy ono od umiejscowienia zmian, aktywności choroby i powikłań. W zaostrzeniach stosuje się glikokortykosteroidy. W leczeniu podtrzymującym stosuje się leki immunosupresyjne, a przy postaci umiarkowanej i ciężkiej leki biologiczne działające na różne elementy procesu zapalnego. Na każdym etapie lekarze rozważają też leczenie operacyjne, zwłaszcza przy zwężeniach, przetokach i ropniach. Ważną rolę odgrywa również leczenie żywieniowe. Osobom palącym lekarze zalecają rzucenie palenia, bo palenie pogarsza przebieg choroby.

Czego dotyczą badania kliniczne w chorobie Leśniowskiego-Crohna

W badaniach klinicznych sprawdza się obecnie między innymi:

• nowe leki biologiczne o innym mechanizmie działania niż dotychczasowe,
• nowe leki doustne w postaci tabletek,
• leczenie osób, u których wcześniejsze leki biologiczne przestały działać,
• metody leczenia przetok okołoodbytowych,
• leczenie dzieci i młodzieży,
• długoterminowe bezpieczeństwo i utrzymanie remisji.

Kto może się zakwalifikować

Każde badanie ma własne kryteria. Najczęściej dotyczą one:

• rozpoznania potwierdzonego w endoskopii, badaniach obrazowych i badaniu histopatologicznym,
• aktywności choroby, zwykle postaci umiarkowanej do ciężkiej, ocenianej w skalach punktowych i w endoskopii,
• umiejscowienia zmian i obecności powikłań, na przykład przetok lub zwężeń,
• dotychczasowego leczenia i jego efektów,
• przebytych operacji jelita, w tym obecności stomii,
• braku niektórych infekcji, w tym gruźlicy i wirusowego zapalenia wątroby.

Jak przygotować się do rozmowy z ośrodkiem

Warto przygotować:

• opisy kolonoskopii i badań obrazowych (rezonans, tomografia),
• wyniki badań histopatologicznych,
• wypisy ze szpitala i opisy operacji, jeśli były,
• listę stosowanych dotąd leków z datami i efektami,
• aktualne wyniki badań krwi i kalprotektyny w kale.

Ten opis ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. O udziale w badaniu zawsze decyduje zespół badawczy w ośrodku.

Źródła

• Polskie Towarzystwo Gastroenterologii: Wytyczne dotyczące postępowania z pacjentem z chorobą Leśniowskiego-Crohna (2021)
• pacjent.gov.pl: Nieswoiste choroby zapalne jelit, co warto wiedzieć

Opracowanie: Medical Concierge · aktualizacja: 29 września 2026